W celu określenia poziomu kosztów procesów produkcyjnych należy wykorzystać:

Przeanalizujmy wycenę procesu przygotowania wykonania odlewów na Wydz. Produkcyjnym - 1 (Tabela 5).

Alokacja kosztów rodzajowych Wydziału Produkcyjnego - 1 w procesy produkcyjne odbywa się zgodnie z zaprezentowaną poniżej metodologią w odniesieniu do energii elektrycznej.

Koszty energii elektrycznej Wydz. Produkcyjnego - 1 alokowane w proces przygotowania wykonania odlewów wyliczamy w sposób następujący:
a) wskaźnik "konsumpcji" kosztów energii elektrycznej w proces przygotowania odlewów (Tabela 3): 3000 kWh b) kalkulowana stawka kosztów energii elektrycznej:
- całkowitych: 2,8 zł/kWh
- stałych: 0,56 zł/kWh
- zmiennych: 2,24 zł/kWh
c) koszty energii elektrycznej procesu przygotowania odlewów:
- całkowite: 3000 kWh x 2,8 zł/kWh = 8400 zł
- stałe: 3000 kWh x 0,56 zł/kWh = 1680 zł
- zmienne: 3000 kWh x 2,24 zł/kWh = 6720 zł

W tym miejscu należy przypomnieć, że pozycja rodzajowa kosztów wydziałowych firmy "Braki" nie miała określonej jednostki pomiaru, a co za tym idzie współczynników "konsumpcji" tej pozycji kosztów wydziałowych przez procesy produkcyjne. Koszty "Braki" były scharakteryzowane jako odnoszone bezpośrednio w podstawowy proces produkcyjny. Oznacza to, że całość kosztów "Braki" odnoszona jest w jeden konkretny proces produkcyjny - w proces odlewnia pierścieni.

Z powyższego wynika, że jeżeli wystąpi taka sytuacja, w której daną pozycja rodzajowa kosztów wydziałowych w całości możemy przyporządkować określonemu procesowi produkcyjnemu, nie ma potrzeby liczenia

ponieważ nie wystąpi alokacja tego rodzaju kosztu pomiędzy różne procesy produkcyjne.

Zaprezentowana metodologia wyceny procesów produkcyjnych będzie miała zastosowanie tylko wówczas gdy:

Tabela. 5.

W Wydziałach Produkcyjnych 1 i 2 zostało wyodrębnionych szereg procesów produkcyjnych (Rys. 1), które nazwaliśmy mikrodziałaniami. Mikrodziałania są podstawą tworzenia tzw. makrodziałań, które z kolei tworzą fundamentalną podstawę rachunku kosztów "ABC" (Rys. 2).
Każde z wyodrębnionych makrodziałań ma swoją jednostkę pomiaru, w oparciu o którą będzie dokonywany "transfer" kosztu działania w produkt (Tabela 6, 7). W rachunku kosztów działań "ABC" jednostki pomiaru wolumenu działań nazywane są "cost driver`em".




Rysunek. 2. Grupowanie procesów produkcyjnych w działania



Tabela. 6. Jednostki pomiaru wolumenu wyodrębnionych działań

Tabela.7. Rozkład nakładów produkcyjnych na grupy asortymentowe z punktu widzenia wyodrębnionych działań.

Wyodrębnionym działaniom w sferze produkcyjnej takim jak:

Pule kosztów działania są sumą kosztów procesów produkcyjnych będących elementami składowymi działań (Rys. 3). I tak np. pula kosztów dla działania kontrola jakości powstaje przez sumowanie kosztów procesów:

Rysunek. 3.

Suma wszystkich kosztów działań (Tab. 8) jest równe kwocie kosztów wydziałowych wydziałów produkcyjnych. Te dwie sumy muszą być sobie równe, ponieważ pule kosztów działań są niczym innym jak kosztami wydziałowymi tychże wydziałów przedstawionymi w innej strukturze informacyjnej.


Tabela.8.

Kolejnym elementem rachunku kosztów działań "ABC" jest ustalenie stawek kosztów działań na produkt. Pule kosztów działań sfery produkcyjnej podzielone są na trzy grupy:

Z powyższego wynika, że każde wyodrębnione działanie będzie miało trzy stawki narzutu kosztu działania na produkt. Jest to analogiczne jak przy tradycyjnym podejściu gdzie stosuje się stawkę kosztów wydziałowych (zmiennych, stałych, całkowitych) na rodoczogodzinę lub maszynogodzinę. Istotną różnicą jest to że:

Spróbujmy prześledzić kalkulację stawki kosztu działania - kontrola jakości. Pule kosztów działania kontrola jakości wynoszą (Tabela 8):

Wolumen działania wynosi 3486 (Tabela 7) operacji kontrolnych. Jednostką pomiaru "cost driver" analizowanego działania jest operacja kontrolna, a więc musimy wyliczyć jej wartość jednostkową w koszcie zmiennym, stałym i całkowitym:

Stawka kosztów działania
kontrola jakości

Stawka kosztów zmiennych działania
kontrola jakości

Stawka kosztów stałych działania
kontrola jakości

Stawka kosztów całkowitych działania
kontrola jakości

Jeżeli za podstawę analizy przyjmiemy produkt P2/417 (Tabela 7), to wiemy, że w czasie produkcji tej grupy asortymentowej musimy wykonać 1000 operacji kontrolnych jakości.

Oznacza to, że grupa asortymentowa P2/417 "absorbuje":
a) kosztów zmiennych działania kontroli jakości 1000 x 7,51 = 751 zł
b) kosztów stałych działania kontrola jakości 1000 x 3,21 = 321 zł
c) kosztów całkowitych działania kontrola jakości 100 x 10,72 = 10720 zł

Aby wyliczyć, ile z tych kosztów przypada na jeden produkt P2/417 należy wyżej wymienione wartości podzielić przez wielkość produkcji tegoż produktu - 14500 szt.



Wyliczenie stawek kosztów dla wszystkich wyodrębnionych działań, a następnie na ich bazie przeniesienie kosztów działań na grupy asortymentowe zamyka proces rozliczania kosztów wydziałowych na produkty.